Standartlara dayalı akıllı ölçüm verisi birlikte çalışabilirliği, Avrupa Birliği'nin yeni kuralı
AB’de akıllı ölçüm birlikte çalışabilirlik standartları ve LoRaWAN®: bilmeniz gerekenler.
Temel ölçüm standartları DLMS ve M-Bus’ı destekleyen LoRaWAN®, Avrupalı altyapı hizmeti şirketleri için mevzuata uyumun ve akıllı ölçüm tedarikçileri arasındaki birlikte çalışabilirliğin vazgeçilmez bir unsuru hâline geliyor.
Avrupa Komisyonu’nun 6 Haziran 2023’te ölçüm ve tüketim verilerine erişime ilişkin “birlikte çalışabilirlik gereklilikleri ile ayrımcı olmayan ve şeffaf prosedürler” hakkında kabul ettiği yeni düzenlemeyle Avrupa Birliği, elektrik sektöründe daha yüksek enerji verimliliği ve şeffaflığa doğru önemli bir adım attı. Kurallar, tüketicileri güçlendirmeyi ve daha yeşil, daha sürdürülebilir bir enerji geleceğini yakınlaştırmayı amaçlıyor; bunu yaparken birlikte çalışabilirliğin zorluklarını kabul ediyor ve tüketicilerin bu değerli bilgilere erişiminin pek çok faydasını vurguluyor.
Kaynak: energy.ec.europa.eu
Kuralların uygulanmasındaki temel zorluklardan biri, farklı enerji veri sistemlerini uyumlu hâle getirmektir. AB’de çok sayıda enerji tedarikçisi ve teknoloji faaliyet gösterdiğinden, verilerin toplanmasını ve sunulmasını uyumlaştırmak karmaşık bir görevdir. Bunun farkında olan Avrupa Birliği, ölçüm ve tüketim verilerinin sistemler arasında serbestçe paylaşılmasını sağlayan ortak standartların ve protokollerin önemini vurguluyor. Nitekim Avrupa’daki mevcut akıllı ölçüm uygulamalarının çoğu iki temel standarda dayanıyor: DLMS ve M-Bus.
Akıllı ölçümde birlikte çalışabilirlik zorluklarının aşılması.
Kurallar, uzun bir geliştirme ve paydaşlarla istişare sürecinin sonucudur: yeni hükümler gerekli tüm konuları kapsamalı ve uygulamada işler olmalıdır. Bu kurallara göre tüketiciler ölçüm verilerine kolayca erişebilmeli ve kendi tüketim ya da üretim verilerinin kendi yararlarına üçüncü taraflarca kullanılmasına izin verebilmelidir. Amaç, tüketicileri korumak ve aynı zamanda onları enerji dönüşümünün etkin katılımcıları hâline getirmektir.
Yeni kurallar tüketiciler ve enerji piyasası için neyi değiştiriyor.
Tüketiciler birçok avantaj elde ediyor: tüketimlerini komşularınınkiyle karşılaştırabilir ve farklı tedarikçilerin fiyatlarını değerlendirebilirler; bu da perakende enerji piyasasında rekabeti güçlendirir. Bu durum, talep tarafı katılımı ve yenilenebilir enerjinin entegrasyonu gibi yenilikçi ve verimli çözümleri teşvik eder; sonuçta maliyetleri düşürür ve hizmet kalitesini artırır. Kurallar, bireysel tüketicilere sağladığı faydaların ötesinde tüm enerji sektörü için geniş sonuçlar doğurur ve AB’nin daha şeffaf, verimli ve tüketici odaklı bir piyasa kurma çabasında önemli bir kilometre taşıdır.
Avrupa Komisyonu bu kuralları, enerji tüketicisi verilerinin birlikte çalışabilirliği için önümüzdeki iki yıl içinde kabul edilecek bir dizi düzenlemenin ilki olarak nitelendiriyor. Sonrakiler tedarikçi değiştirme, talep tarafı katılımı ve diğer hizmetlere ilişkin verileri kapsayacak.
AB, birlikte çalışabilirlik sorununu ele alarak adil rekabeti ve enerji piyasasının entegrasyonunu sağlamayı ve tüketicilere bilinçli kararlar için eksiksiz bilgi sunmayı amaçlıyor.
Enerji tüketicisi verilerinin birlikte çalışabilirliğinin geleceği.
AB, bu kuralları kabul ederek tüm üye devletlerde akıllı ölçümün uyumluluk sorunlarını çözmeye çalışıyor. Birlikte çalışabilirlik çok boyutlu ve giderek daha fazla sektörler arası bir görev. Bu görevle karşılaşan tek sektör elektrik değil: aynı ihtiyaç sağlık ve kamu yönetiminde de var. Elektrikli mobilite ve bina yönetimi gibi diğer ekosistemler, şarj istasyonlarının ve güneş panelli, enerji depolamalı mikro şebekelerin daha kolay entegrasyonu ve yönetimi için ölçüm ve tüketim verilerine erişim bekliyor.
Veri gizliliği ve güvenliği de temel konular olmaya devam ediyor: herhangi bir birlikte çalışabilir çözümün benimsenmesini en sık sınırlayan da bunlardır. Akıllı ölçüm uyumluluğunu ayrıca onay mekanizmalarının eksikliği, toplanan verilerin ayrıntı düzeyi ve verileri yöneten ve işleyen kuruluşlar arasındaki rol ve sorumluluk dağılımı da etkiliyor. Bu nedenle yeni kurallar, tarafların rol ve sorumluluklarını içeren ortak bir referans modelin tanımlanmasına odaklanıyor.
Birlikte çalışabilirliğe yanıt olarak beş katmanlı model.
Benimsenen ilke, Avrupa düzeyinde birlikte çalışabilirliği sağlayan ortak referans modeli, bir standartlar listesine dayanan ulusal modelden ayıran beş katmanlı bir modeldir.
Ortak referans model, veri erişimine yönelik referans prosedürlerden ve piyasa katılımcısı rolleri arasındaki gerekli bilgi alışverişinden oluşan bir bütündür. İş, işlev ve bilgi katmanlarını kapsar; geriye kalan iki katman, yani iletişim ve bileşen katmanları ise yerel özellikleri ve uygulamaları yansıtmak üzere ulusal düzeyde tanımlanır.
Referans model, bir prosedürün doğru yürütülmesini güvence altına alan ve ulusal uyarlamaya olanak tanıyan asgari bir gereklilikler kümesine dayanarak belirli hizmet ve prosedürlerin iş akışlarını tanımlar.
Model; bir dizi rol, sorumluluk ve bunların etkileşimlerini içeren bir “rol modeli”, bilgi nesneleri, bunların nitelikleri ve ilişkilerini içeren bir “bilgi modeli” ve prosedürlerin adımlarını tanımlayan bir “süreç modeli”nden oluşur. Model teknoloji açısından tarafsızdır ve belirli uygulama ayrıntılarına bağlı değildir.
24–36 ay içinde (akıllı ölçüme geçişi hâlâ süren üye devletler için) her ülke, piyasa katılımcıları arasında veri erişimi ve alışverişine yönelik prosedürleriyle birlikte ulusal referans modelini ve uygulamasını sunmalıdır. Uygulama düzenlemesinin ekinde belirtildiği üzere, ulusal model ölçüm verisi alışverişi için onaylanmış standartlardan birini kullanabilir:
- EN 62056 serisi: DLMS/COSEM;
- EN 13757 serisi: kablolu M-Bus ve wireless M-Bus;
- EN 50491-11;
- EN 16836: Zigbee SEP 1.1.
İlk iki standart akıllı ölçüm için temel referanslardır; diğer ikisi ev ve bina elektronik sistemlerine yönelik normlardır. EN 50491-11, ölçüm verilerinin harici bir tüketici ekranında gösterilmesi için, EN 16836 ise sayaç verisi alışverişine yönelik kablosuz mesh ağlar için kullanılır (Zigbee yalnızca kısa mesafelerde kullanılır, geniş alan ağlarında ise asla kullanılmaz).
İyi haber şu ki, önde gelen LPWAN teknolojisi olarak LoRaWAN, yeni Avrupa kurallarının öngördüğü DLMS ve M-Bus standartlarını desteklemeye tamamen hazır. Üstelik etki Avrupa’daki elektrik ölçümüyle sınırlı değil: bu temel standartlar dünya çapında yaygınlaşmış olup elektrik, su, gaz ve ısı dahil her türlü akıllı ölçümü kapsıyor.
Akıllı ölçümde LoRaWAN’ın ve temel standartların rolü
M-Bus ve DLMS, Semtech’in LoRa Basics Modem yazılım platformunun birçok LoRa donanım platformunda desteklediği temel standartlardır. Sayaç üreticileri, M-Bus ve DLMS uygulamalarının gerektirdiği resmî uyarlama katmanlarını hayata geçirmek için Semtech’in LoRa yazılım ve donanım platformunu kullanabilir.
Mevcut uygulamalar ve gösterimler iş ortaklarıyla doğrulanmış olup Semtech’in “Smart Metering with LoRa Basics Modem” web seminerinde ele alınmıştır.
Semtech ve LoRa Alliance: akıllı altyapı sistemlerinin öncüleri.
LoRa Alliance, LoRaWAN’da DLMS profilini desteklemek için gereken IPv6 uyarlama katmanını tanımladı. Ardından DLMS derneği yeni profili standardizasyon kuruluşlarına devretti. İnceleme ve oylamanın ardından Avrupa standardizasyon kuruluşları ve Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC), LoRaWAN için DLMS profilini Avrupa normunda EN 62056-8-12, uluslararası IEC standardında ise IEC 62056-8-12 olarak standartlaştırdı.
LoRaWAN ve yeni AB kurallarıyla akıllı ölçümün geleceği.
Ayrıca LoRa Alliance ve OMS, LoRaWAN için M-Bus uyarlama katmanını (MBAL) birlikte tanımladı. 2019’da başlayan iş birliği, OMS’nin TR06 teknik raporunu onaylamasıyla sonuçlandı. 2023’teki kapsamlı inceleme ve oylamanın ardından Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN), üçüncü taraf ağlar için M-Bus uyarlama katmanını (MBAL) resmî olarak EN 13757-8:2023 şeklinde standartlaştırdı ve genişletti. LPWAN teknolojileri arasında bu kilometre taşına ilk ulaşan LoRaWAN oldu; bunu OMS doğruladı ve LoRa Alliance 2021’deki herkese açık ENLIT etkinliğinde gösterdi.
Altyapı hizmeti şirketleri artık yeni kuralın belirlediği yönü izlemek için akıllı ölçüm ihalelerinde bu referans standartların LoRaWAN ile birlikte kullanılmasını şart koşabilir. Yeni standartları destekleyen LoRaWAN’ı devreye alarak mevzuata uyumu güvence altına alır; birlikte çalışabilirlik, sorunsuz entegrasyon ve geleceğe hazır çözümler elde edersiniz.
Semtech, Semtech logosu ve LoRa®, Semtech Corporation’ın veya bağlı şirketlerinin tescilli ticari markaları ya da hizmet markalarıdır.
Kaynak: blog.semtech.com